Ενέργεια και κοινωνία

Η φτώχεια θεωρείται ως παγκόσμιο κοινωνικό πρόβλημα που μαστίζει ακόμη και ολόκληρες χώρες. Η φτώχεια δεν μπορεί να θεωρηθεί μόνο ως έλλειψη πόρων, αλλά αδυναμία στην κατανομή και την διαχείρισή τους.

Βαδίζοντας στον 21ο αιώνα, δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι -ένας στους τρείς κατοίκους του πλανήτη- δεν έχουν πρόσβαση ούτε σε ηλεκτρικό ρεύμα, ούτε σε στοιχειώδη μέσα για το μαγείρεμα της τροφής τους. Καθημερινά αναγκάζονται να χρησιμοποιήσουν ακριβές, ρυπογόνες και αναξιόπιστες λύσεις όπως λάμπες κηροζίνης, κεριά και καυσόξυλα, που βλάπτουν την υγεία, βυθίζουν περισσότερο στη φτώχεια και συμβάλλουν στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Σήμερα, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα είναι η απουσία πρόσβασης σε καθαρή και αξιόπιστη ενέργεια που είναι απαραίτητη για βασικές ανάγκες, όπως είναι το καθαρό νερό, η υγειονομική περίθαλψη, η θέρμανση και ο φωτισμός.

• Περίπου 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια.
• Σχεδόν 2,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι στηρίζονται αποκλειστικά στη βιομάζα για την κάλυψη των αναγκών τους σε ενέργεια.
• Στην υποσαχάρια ζώνη της Αφρικής, οι γυναίκες μεταφέρουν 20 κιλά ξύλα την ημέρα για περισσότερα από 5 χιλιόμετρα.

Οι ανάγκες σε ενέργεια των αναπτυσσόμενων χωρών δεν πρέπει να καλυφθούν από τη χρήση ορυκτών καυσίμων όπως το κάρβουνο και το πετρέλαιο. Τα καύσιμα αυτά ευθύνονται για τις κλιματικές αλλαγές που θα έχουν τις πιο καταστροφικές επιπτώσεις στα φτωχότερα κράτη και επιπλέον ενισχύουν την οικονομική εξάρτηση των κρατών αυτών από εισαγόμενες πηγές ενέργειας.

Οι ενεργειακές ανάγκες του πλανήτη μπορούν να καλυφθούν από τον ήλιο, τον άνεμο και το νερό. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική, η ηλιακή και τα μικρά υδροηλεκτρικά, είναι καθαρές, ανεξάντλητες και φιλικές προς το περιβάλλον. Οι πηγές αυτές μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής χωρίς το κόστος των κλιματικών αλλαγών.

Όλες οι χώρες πρέπει να λάβουν άμεσα μέτρα για την προστασία του κλίματος της Γης. Για τις αναπτυγμένες χώρες, το Πρωτόκολλο του Κιότο αποτελεί ένα πρώτο -αναιμικό πλην όμως απαραίτητο- βήμα για τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου. Οι αναπτυγμένες χώρες πρέπει να στραφούν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και συγχρόνως να στηρίξουν τη στροφή αυτή στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Μέχρι το 2012, είναι επιθυμητή αλλά και εφικτή η παροχή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στα δύο δισεκατομμύρια άτομα που δεν έχουν πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια και κατοικούν στις φτωχότερες χώρες. Η υπάρχουσα εμπειρία από χρήση καθαρής ενέργειας στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι άριστη, αλλά οι δυνατότητες είναι απείρως μεγαλύτερες.

Ο εφοδιασμός τόσων πολλών κοινοτήτων με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρουσιάζει μία τεράστια πρόκληση. Απαιτεί μία ριζικά διαφορετική αντιμετώπιση από αυτή που χρησιμοποιείται μέχρι τώρα από διεθνείς οργανισμούς και κράτη. Απαιτεί επίσης πολιτική συνέπεια και μία αναδιάρθρωση της σημερινής αντίληψης της ενεργειακής ανάπτυξης.

Η επίτευξη αυτού του στόχου δεν παρουσιάζει ουσιαστικά τεχνικά, οικονομικά ή θεσμικά εμπόδια, αλλά προϋποθέτει μία δέσμευση από τη διεθνή κοινότητα να στηρίξει αλλαγές στον τρόπο που χρηματοδοτούνται και επιδοτούνται τα ενεργειακά έργα.